Algemene beschouwingen begroting 2008-2011

Voorzitter,

De Algemene Beschouwingen van een jaar geleden waren vooral het product van de wittebroodsweken van de nieuwe coalitie van De Progressieve Combinatie, VVD, CDA en Verenigd Noordwijk. Een optimistische begroting, en een duidelijke inhoudelijke koers. Deze coalitie heeft zich toen op niet mis te verstane manier vastgelegd op een aantal cruciale uitgangspunten. Transparantie en eerlijkheid, en een eind aan situaties waarin het dorp van buiten het gemeentehuis werd bestuurd. Verbetering van de beeldvorming en de communicatie, met aandacht voor samenwerking en partnerschappen, handhaving en financiële degelijkheid. Uitgangspunten waar de Progressieve Combinatie nog altijd achter staat en waar in gemeenteraad en college hard aan wordt gewerkt.

Geconstateerd mag worden dat de coalitie, en met name het beleid van het college van B&W op al deze punten al flink is beproefd. De wittebroodsweken zijn duidelijk voorbij, en het is nu zaak om hardwerkend en vooral standvastig uitwerking te geven aan het coalitieprogramma. De Progressieve Combinatie constateert met tevredenheid dat dit college daarbij het eerste echte begrotingsjaar goed is doorgekomen. De plannen voor de kern van Noordwijk-Binnen zijn volop in de realisatiefase. Ten aanzien van de kustversterking heeft doortastendheid geleid tot snelle realisatie. Een aantal andere, uiterst lastige dossiers staan gedegen in de steigers. Voorbeelden zijn de vormgeving van de proef met de sluitingstijden en de deskundige wijze waarop met de regio en de provincie wordt gewerkt aan het mogelijk maken van bebouwing van Bronsgeest Noord. Dossiers die vragen om diplomatie, deskundigheid en standvastigheid.

Kritisch

Worden dit dan beschouwingen van tevredenheid? Absoluut niet. Integendeel, we zijn behoorlijk kritisch over deze begroting. Tegelijkertijd willen we kanttekeningen plaatsen bij de eerste schermutselingen die daarover hebben plaatsgevonden in de commissies, en de sfeer die daarbij dreigt te ontstaan.

Laten we eens beginnen met de transparantie en de eerlijkheid. Halverwege de vorige bestuursperiode is een beslissende stap gemaakt naar een zorgvuldig en professioneel bestuur van de gemeente door afscheid te nemen van praktijken waarbij losse ideeën en wensen van particulieren ‘werden geregeld’ en vervolgens afgezegend door de gemeenteraad. Dat betekent natuurlijk niet dat er geen ruimte is voor creativiteit en inbreng van particulieren, integendeel; Noordwijkers zijn ondernemend en dat willen we zo houden. Een voorbeeld is de samenwerking die heeft geleid tot het Natuurbeleidsplan en tot de uitvoering van projecten die daaruit voortvloeien. Een ander voorbeeld is de publiek-private samenwerking in Noordwijk Marketing.

Afweging belangen

Maar het moet duidelijk zijn aan een ieder dat de gemeente niet een wisselkantoortje is waar het eigen belang zo maar kan worden omgezet in beleid. De gemeente staat voor een afweging tussen vele ‘eigen belangen’ en zal met het oog op het publieke belang trachten te komen tot een optimale invulling. Dat kost soms tijd, maar staat garant voor beleid met meer draagvlak en hogere kwaliteit. In de pers en via andere kanalen is met name door de VVD gerefereerd aan een plan van de NOV voor de inrichting van het nieuwe duin. De indruk wordt gewekt dat zo’n plan maar 1:1 moet worden overgenomen. De ideeën van het NOV dienen echter te worden afgewogen tegen andere ambities met het gebied; wij gaan er van uit dat dát gebeurt. Men mag natuurlijk wel verwachten dat de belangen en ideeën serieus worden genomen en dat men waar relevant geïnformeerd blijft over het proces. Op die communicatie kom ik zo terug.

Een ander voorbeeld, dat de discussie in de begrotingscommissies beheerste is de sport. Natuurlijk is het goed als verenigingen hun korte termijn behoefte luid en duidelijk neerzetten. Maar zoals een automobilist van de weg raakt als hij alleen vlak over de motorkap naar de weg kijkt moet het openbaar bestuur in de beleidsvorming de blik nooit vlak voor de voeten gericht houden en de lange termijn de toevallige optelling laten zijn van korte termijn oplossingen. De neiging om alleen mee te denken met de korte termijn bleek voor een aantal commissieleden groot. Maar kijk eens naar de positieve ervaringen die we recentelijk opdeden met lange termijn kaders als bijvoorbeeld een IHP Onderwijs en de Woonvisie. En kijk eens naar het belang van een Sociaal Economische Visie als onderlegger voor gemeentelijk beleid. Wat ons betreft geeft het blijk van verstandig en koersvast beleid om ook een visie te ontwikkelen op de lange termijn accomodatiebehoefte en de ontwikkeling van de sport in Noordwijk. Dit college geeft ook aan dat te gaan doen. In de structuurvisie worden de conclusies uit de sociaal-economische visie en een IHP Sportaccomodaties vervolgens ruimtelijk vertaald; daarna kunnen we terugwerken naar korte termijn maatregelen waar de sportverenigingen met perspectief mee uit de voeten kunnen.

Actieve communicatie

Laten we het ook hebben over communicatie, zo’n ander uitgangspunt van de coalitie. Een moderne uiting van het aloude kankeren op de politiek is het verwijt dat de overheid niet communiceert. Ook het Noordwijkse college, en Noordwijkse wethouders krijgen veelvuldig dit verwijt. Het is goed om dat beeld te nuanceren met feiten. Nog nooit is er namelijk zo structureel gewerkt aan die communicatie, variërend van grootschalige informatie- en discussiebijeenkomsten in de Oude Jeroenskerk, tot het uitbrengen van specifieke themakranten en een publieksversie van de begroting. Het aantal specifieke informatieavonden is sterk toegenomen, en tijdens het wethouderspreekuur staat de deur van het gemeentehuis voor iedereen open.

Toch blijft ontevredenheid. Dat betekent dat extra inspanningen nodig zijn, inspanningen die in de programmabegroting niet erg specifiek worden benoemd. De Progressieve Combinatie heeft in het verleden, gesteund door vele andere fracties bijvoorbeeld gevraagd om snelle productie van een communicatieprotocol over ruimtelijke projecten, en om een themakrant over handhaving. Kan het college in eerste termijn toezeggen dat beide producten in het eerste trimester van 2008 worden gemaakt, ingebed in een actuele en professionele communicatiestrategie? Zonodig zullen we op dit punt in tweede termijn een motie indienen.

Handhaving

Op het gebied van handhaving heeft wethouder Van Duin een tropenjaar achter de rug, met Vredesvreugd en de kwestie van de techniekruimte. Eén troost, het leverde hem de eretitel ‘ideale schoonzoon’ op. Op het gebied van handhaving valt nog veel te verbeteren. Dat betekent werk voor het college, maar ook voor de raad. We zullen elkaar scherp moeten houden ten aanzien van sturing op hoofdlijnen, en niet als ware het een reflex verzanden in mediation tussen private partijen in specifieke kwesties, zoals aan de Boerhaaveweg. We zullen heldere kaders moeten meegeven, en oog moeten hebben voor de consequenties van ingezet beleid, precedentwerking etcetera. Planschades bijvoorbeeld zijn een onmisbaar instrument, dat echter met terughoudendheid moet worden gebruikt. Het is een sluitstuk, als andere instrumenten om belanghebbenden te compenseren falen, niet één van de mogelijke manieren om van het probleem af te komen. Cruciaal voor handhaving zijn actuele bestemmingsplannen. De coalitie-afspraak is glashelder: actueel in 2010. Kan het college de haalbaarheid van deze ambitie bevestigen en aangeven wat mogelijkheden zijn voor versnelling?

Grote financiële zorgen

Tenslotte de financiële deugdelijkheid. Hier beginnen onze zorgen pas goed. In de missive wordt de zwarte piet bij het Rijk gelegd. Al lezend wordt bijna het beeld opgeroepen van het Rijk van het Kwaad, zo hebben we te lijden onder de inderdaad bestaande neiging om beleid te decentraliseren zonder voldoende middelen ter beschikking te stellen. De volgende maatregel zit er al weer aan te komen met de AWBZ en de snel oplopende post Buitengewone Ziektekosten. Decentralisatie is dan de Haagse reflex, echter niet zonder eerst nog een graai van 400 miljoen in de beschikbare middelen te doen. Tegelijkertijd past ons enige zelfreflectie. We zijn een gemeente van 25.000 inwoners, met (ten opzichte van andere even grote gemeenten) een veel ruimer inkomensdomein. Denk aan de parkeerheffingen, de toeristenbelasting, de forensenbelasting en de NUON-aandelen. Op jaarbasis al snel 7 miljoen. Toch blijft het ook voor Noordwijk sappelen. Wat doen we dan anders, en wat doen andere gemeenten slimmer? Onze kosten voor toerisme zijn een deel van het antwoord maar niet meer dan dat. Is het college bereid in 2008 een specifieke benchmark te laten uitvoeren met een drietal gemeenten van 25.000 inwoners om te vergelijken en waar mogelijk lessen te trekken?

Investeren in de regio

Naast een kritisch zelf-onderzoek zouden we ook nog nadrukkelijker moeten investeren in de regio. Onze gezamenlijke visie op de bestuurlijke toekomst van Noordwijk is helder, maar de daarbij afgesproken actieve investering in Holland Rijnland kan verder vorm krijgen. Welke inzet willen we van onze leden in DB en AB? Waar sturen we in regioverband op aan? We roepen op om op korte termijn, maar uiterlijk voorafgaand aan de bespreking van de kadernota 2009 een strategiedocument Holland Rijnland te maken, waarin de inzet van Noordwijk, onze prioriteiten en belangen zijn neergelegd. Kan het college toezeggen een dergelijk document uiterlijk in februari in discussie te brengen?

Een 6-

Zoals gezegd over onze indruk van de begroting: sappelen. Een begroting van een zes min. De algemene reserve blijft structureel onder het afgesproken niveau, maar doodleuk wordt geconstateerd dat dat niet erg is zolang we onze best blijven doen het gat dicht te fietsen. Het kan wat ons betreft alleen maar worden getolereerd als er op termijn een reëel perspectief is op het wél halen van het afgesproken niveau. Dat perspectief wordt niet geboden.

Wel wordt de reserve ‘winst uit grondbedrijf’ doodleuk opgehoogd, omdat op korte termijn wel positieve, geen negatieve grondexploitaties worden verwacht, zo blijkt uit antwoorden van het college op vragen hierover. Maar is dit nu een verstandig beeld? Moeten we voor het grondbedrijf niet een veel langer perspectief dan vier jaar hanteren, en spannen we de kar hier niet achter de wagen door de indruk te wekken (ook van externen waarmee we in gesprek zijn) van weelde zonder dat we weten wat de toekomst ons biedt en de enorme financiële risico’s van een onbebouwd Bronsgeest nog niet definitief zijn afgewend? Ons lijkt dit een uiterst onvoorzichtige stap. We verzoeken het college concreet deze toevoegingen in deze begroting ongedaan te maken en ons in het eerste kwartaal van 2008 een overzicht te bieden met een langere termijnperspectief, zodat in onderling debat kan worden bepaald hoe eventuele toevoegingen er in de begroting 2009 uit moeten zien.

Kijken we naar de dekkingsmiddelen voor de begroting dan valt ons op dat er ruimhartig is geput uit de 300.000 € die door de vorige coalitie was toegevoegd aan programma’s 7 en 8, ten behoeve van seniorenbeleid, jeugdbeleid en vrijwilligers. Kan het college ons garanderen dat de hoge ambities ten aanzien van het beleid voor deze specifieke groepen het zonder deze drie ton kan doen in 2008 en verder? De Progressieve Combinatie zal hier nadrukkelijk op monitoren en zal niet instemmen met verlaging van de ambities omwille van budget: dat budget was er maar is nu ingezet om gaten in de begroting te dichten.

Investeringen

Dan het investeringsplan. Daaruit wordt een flinke hap genomen door investeringen in sport. In lijn met de uitgangspunten van deze coalitie, waarin wordt uitgegaan van zorgvuldige inbedding van plannen en investeringen in lange termijn visies onderstrepen we hierbij het belang van een duidelijk IHP Sportaccomodaties, vertaald in de Structuurvisie als kaders voor deze investeringen. Ten aanzien van het IHP vragen we ook nog eens nadrukkelijk aandacht voor de binnensport. Eén van de redenen voor de herziening van het sportbeleid was immers de scheve balans tussen binnen- en buitensport. Nu duiken in het Investeringsplan vooral plannen op voor de buitensport, maar we verwachten van het college een genuanceerd en gebalanceerd IHP voor binnen- en buiten.

Vol trots is vorig jaar aangekondigd dat het Kerstdorp op eigen benen stond, zonder gemeentesubsidie. Nou vooruit, alleen een indirecte subsidie dan: een verlichtingsplan, en bepaald geen kleintje. Over een eerste tranche besloten we eergisteren. Is de wethouder bereid bij de uitwerking van zijn verdere verlichtingsplannen de gemeenteraad meerdere modellen van variërende omvang voor te leggen? En is hij bereid om samen met zijn collega van Milieu na te gaan of samenwerkingsprojecten met lichtfabrikanten kunnen worden aangegaan om te zorgen voor een energiezuinige LED-verlichting?

In het investeringsplan wordt nog geen geld gereserveerd voor een Noordwijkse bijdrage aan een fietspad naar station Voorhout. Zo’n reservering triggert hopelijk, à la het RIS, andere partners, waaronder Voorhout, de regio, en de provincie om het voor 2008 aangekondigde eerste ontwerp in 2009 dan ook te realiseren. Voorzitter we dienen hiertoe een amendement ter wijziging van het Investeringsplan in. Daarin stellen we tevens voor de werkzaamheden op het kruispunt Beeklaan/ Boekerslootlaan te synchroniseren: rotonde én fietspad.

Milieu en natuur

Tenslotte nog enkele specifieke zaken, voorzitter. Allereerst programma 5, Natuur, Landschap en Milieu. Ik noemde al het Natuurbeleidsplan. De eerste projecten zijn inmiddels in uitvoering, dat is mooi. Maar hoe staat het met het strandreservaat, en wat is daarop in 2008 de inzet van het college? In het programma 5 wordt ten aanzien van het Milieubeleidsplan een nauwkeuriger bepaling van de ambitie aangekondigd, gelet op de ontoereikende inrichting van de gemeentelijke organisatie op dit terrein. We betreuren zo’n constatering, maar verwelkomen de specificatie naar concrete, afrekenbare doelen. We willen het college en met name de wethouder Milieu complimenteren met de innovatieve aanpak van zwerfvuil, waarmee Noordwijk een landelijke primeur scoorde. Als deze innovatiedrang zich ook vertaalt naar openbaar groen en andere portefeuilleonderdelen staat ons nog veel moois te wachten. We vragen het college om alles in het werk te stellen om de zwerfvuilpilot in 2008 een ruimer vervolg te geven en ondersteunen een motie terzake.

In de afgelopen maanden hebben we geregeld aandacht gevraagd voor de snel toenemende stroom parkeerontheffingen voor ambtenaren van de gemeente. In antwoorden werd ons beleidsaanpassing in het vooruitzicht gesteld. Bij de behandeling van de begroting in de commissies werd toegezegd dat in de beantwoording e.e.a. ingevuld zou worden; in de beantwoording wordt echter verwezen naar ‘vierde kwartaal 2007’. Het is duidelijk: het college moet hier op weg worden geholpen, voordat iederéén een ontheffing heeft voor de nieuwe kaders gelden. We dienen een motie in voor het stopzetten van verdere ontheffingen; vragen een gezamenlijke ontheffingskaart waar door meerdere ambtenaren gebruik van kan worden gemaakt en willen meerdere dienstfietsen aanschaffen.

Balans positief

Voorzitter, ik sluit af. We constateren dat het college fors is beproefd dit eerste volle jaar, maar dat grosso modo de balans positief is. De samenwerking met de gemeenteraad verloopt over het algemeen goed. Extra aandacht is nodig voor een rechte rug, zowel in financieel-technisch opzicht, als waar het betreft de beleidsvorming en –uitvoering van belangrijke dossiers uit het coalitieprogramma. Centraal daarbij staan een open communicatie over de inzet van het college en streng verwachtingenmanagement. De centrale opgave voor 2008!