Algemene politieke beschouwingen

 

 

Voorzitter,

 

Deze algemene politieke beschouwingen en begrotingsbehandeling staan aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2010; het is natuurlijk zeer verleidelijk om deze beschouwingen ook meteen maar te richten op die verkiezingen en de toon te zetten voor enkele maanden waarin als we niet oppassen de neiging van politieke partijen zal zijn om te kiezen voor het afdanken van genuanceerd denken, het toepassen van generalisaties (vooral op je tegenstanders), politieke luchtballonnen en zelfoverschatting. Wij kiezen daar niet voor. Nederland, en ook Noordwijk zit in economisch zwaar weer, en we hebben stabiliteit en toewijding nodig voor het realiseren van de afspraken en beloftes die we vier jaar geleden deden. Deze collegeperiode loopt niet af in november 2009, maar in maart 2010 !

Trots

Het is wel goed om bij deze programmabegroting, de laatste uit deze coalitieperiode, terug te kijken en ons af te vragen wat we de Noordwijkers nalaten. Wij zijn hartstikke trots te kunnen constateren dat in de afgelopen jaren de kwaliteit en output van het openbaar bestuur van Noordwijk langs drie lijnen zijn gesaneerd en op de rails gezet.  

Saneringen

Allereerst een bestuurlijke sanering, waar we nu echt afscheid lijken te hebben genomen van een naar binnen gerichte cultuur en toegang tot beleidsbeïnvloeding voor een selecte groep. Ik zal er nu niet over uitweiden.

Ten tweede een financiële sanering, waarvoor we vorig jaar de wethouder Financiën al een pluim gaven. Ook nu kan worden geconstateerd dat de begroting er goed en degelijk uitziet; ik kom daar later op terug.

 

Tenslotte een beleidssanering. Voor het eerst in onze geschiedenis kan worden gesteld dat voor alle beleidsterreinen beleid is vastgesteld of in voorbereiding is. Uitvoering is daarmee geen resultaat van toeval meer, maar van rationele en democratisch controleerbare beslissingen. De toekomstvisie voor Noordwijk is doorvertaald en geconcretiseerd voor het economische, sociale en ruimtelijke domein. Het belang hiervan kan niet worden overschat, en we zullen als Progressieve Combinatie ons de komende jaren sterk maken voor het handhaven van deze rationele lijn.

 

Drie saneringen, die Noordwijk stabiliteit hebben gebracht en waarmee investeringen worden gedaan in de kwaliteit van onze samenleving, zowel waar het gaat om harde investeringen, woningbouw, publieke voorzieningen als om leefklimaat en woonplezier voor jong en oud.

De Noordwijkse burger waardeert deze stabiliteit. De cijfers uit de Staat van de Gemeente (met al hun beperkingen, maar toch): ze laten in veel gevallen een duidelijk stijgende lijn zien. Het vertrouwen van de burgers in het bestuur van Noordwijk is de laatste drie jaar steeds toegenomen. Laten we dat vooral koesteren! Vertrouwen komt te voet en gaat te paard; Noordwijk weet daar van mee te praten.

Communicatie

De communicatie, waarover we de afgelopen jaren flink hebben gediscussieerd: idem dito. Een gestaag stijgende lijn en een beloning voor de vele inspanningen op dit vlak van raad en vooral college. De uitvoering van de afspraken uit het communicatiebeleidsplan ’Van ambitie naar doen’ zal deze lijn naar verwachting bestendigen.

De Progressieve Combinatie is trots én zuinig op deze rapportcijfers. Het is waardering voor nuance, voor samenwerking, voor het zoeken naar gemeenschappelijkheid in plaats van verschillen. En zoals gezegd: laten we vooral voortmaken met de vormgeving en uitvoering van beleid. Deze collegeperiode duurt nog vier maanden, en nog lang niet alle beloften zijn duidelijk waargemaakt. We lopen de meest in het oog springende uitdagingen langs aan de hand van de programma’s:

 

Zoals gezegd staat een aantal belangrijke indicatoren hier op groen: vertrouwen in het bestuur, communicatie. Met de dienstverlening aan de burgers lijkt, althans op basis van de rapportcijfers, iets aan de hand. Investeringen in website, e-services en de gemeentewinkel leverden in 2006 nog een 8 op, sindsdien boeren we achteruit. Graag horen we van het college in diens eerste termijn een reactie inclusief voornemens deze lijn om te buigen. Daarbij willen we ook graag meer horen over de stand van zaken van de Kafka-portefeuille, een dossier waar we graag wat meer kwantitatieve informatie over krijgen.

 

De ambities uit dit programma liggen op schema; binnenkort wordt besloten over Noordwijk Zeewaardig. Daarmee is een drieluik van ruimtelijke beleidsvorming afgerond en wordt een kader geboden aan publieke en private investeringen die Noordwijk hard nodig heeft. Uitstel is hier achteruitgang.

De woningbouw loopt gestaag door; inmiddels is ook in samenwerking tussen gemeenteraad en college een reeks maatregelen getroffen om de positie van jonge Noordwijkse starters te verbeteren. Sociale woningbouw staat op stapel in ondermeer de Katwijkse straat, in Noordwijkerduin, in De Hagen, in Morgenster, en is ook haalbaar in zowel Offem als Bronsgeest, als tenminste wordt vastgehouden aan een gebalanceerde en gelijkopgaande ontwikkeling. De inspanningen om Bronsgeest weer als bouwlocatie op de kaart te zetten zijn cruciaal geweest en vormen een absolute randvoorwaarde voor het kunnen financieren van voldoende sociale woningbouw. Koerswijziging hier heeft grote risico’s voor de realisatiekans van betaalbare woningen.

Specifieke aandacht vragen we voor het parkeerbeleid, een beleid dat –kijk naar de rapportcijfers- de laatste jaren vruchten afwerpt. Wij maken ons zorgen over de voornemens uit de nieuwe parkeernota, die als we niet oppassen zowel een gat schieten in een van de hoofddoelen (leefbaarheid van de wijken) als in de begroting. We waarschuwen voor aanpassingen van het succesvolle P-beleid, waar we later spijt van krijgen. Verder vragen we aandacht voor de voorzieningen in de wijk; hier neemt de tevredenheid van de Noordwijkse burger zienderogen af. Het doorschuiven van alle besluitvorming over het Kwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte naar de volgende collegeperiode is in dat licht ongewenst. Graag horen we wat de mogelijkheden zijn om hierover nog deze periode te spreken.

 

Het natuurbeleidsplan wordt momenteel uitgevoerd; in de ruimtelijke visies is bescherming van het waardevolle Noordwijkse landschap een speerpunt. Er is beleid gericht op de bestrijding van wateroverlast en op verbetering van de waterkwaliteit. Noordwijk is actief in de CROSS, het overlegorgaan over geluidsoverlast Schiphol; er is ambitieus beleid voor duurzaam inkopen. Het strand is inmiddels vier-sterren wat betreft schoonheid. Wat betreft bebouwing is met de komst van een aantal permanente paviljoens voor ons de maat wel vol. We hebben geen behoefte aan strandpaleizen en verruiming is wat ons betreft niet meer aan de orde.

We constateren dat Noordwijk best actief is. Of we , conform de ambitie, ook voorop lopen in Zuid Holland is onduidelijk. Een kader voor het beleid, in de vorm van een ambiteus milieubeleidsplan (visie én uitvoeringsplan) ontbreekt nog, ook al constateert de programmabegroting voor het gemak alvast dat deze in 2009 is goedgekeurd. In december worden wereldwijd afspraken gemaakt over het bestrijden van klimaatverandering. Afspraken die uiteindelijk ook op lokaal niveau worden uitgevoerd. We willen van het college horen wat het ambitieniveau is van het aangekondigde Milieuplan, wanneer het besproken zal worden en wanneer de uitvoeringsplannen er zijn.

De uitvoering van de Sociaal-Economische Visie, waarin de coalitie-ambities voor 2010 zijn vastgelegd, is alweer enige tijd onderweg. Echte resultaten laten vooralsnog op zich wachten, en de economische kentallen zijn somber. Het hotelbeleid is juist nu hard nodig, evenals duidelijkheid over de acties die worden ingezet om de gewenste winkelbranchering te bevorderen. In dit kader past ook aandacht voor de Urgentie-agenda Noordwijk, waarin een aantal behartenswaardige voornemens is opgenomen. We komen er in detail nog later dit jaar over te spreken, maar nu reeds twee kanttekeningen. De Urgentie-agenda ontbeert visie op duurzaamheid; waar elders de crisis wordt aangegrepen om te komen tot groene hervorming van de economie is de Urgentieagenda uiterst traditioneel.

Juist een toeristische gemeente als Noordwijk zou het gevoel van urgentie moeten vertalen naar economische vitalisering door investeringen in zijn kernkwaliteiten: rust, natuur en een schoon milieu. Dat zijn de onderscheidende concurrentievoordelen van de toekomst!

Een tweede kanttekening past bij de –op zich goede- voornemens om procedures te versnellen. Het moet echter volstrekt helder zijn voor iedereen dat daarbij de kwaliteitseisen zoals die in het ruimtelijke beleid inmiddels zijn vastgelegd overeind blijven. Crisisbestrijding moet gebeuren op een zodanige manier dat we niet nog decennia daarna een kater hebben door onvervalste lelijkheid en ruimtelijke verslonzing.

 

Ook hier worden de ambities uit het Coalitieakkoord op de meeste terreinen waargemaakt. Het monumentenbeleid is momenteel in de inspraak. Uit de nota blijkt dat de financiële dekking voor uitvoering nog ontbreekt. De discussie daarover dient te worden gevoed door aanvullende informatie, waarvoor wij een motie indienen.

Wat nog echt niet opschiet is PopPodium. Terugmeldingen aan de raad over de voortgang zijn zeldzaam en voornamelijk op verzoek; de tekst in de programmabegroting belooft nu opeens van alles. Onder het kopje Welzijnsvoorzieningen de start in 2010 van een gebouw waar ook Poppodium een plaats krijgt; onder het kopje Poppodium alleen de bespreking van een haalbaarheidsonderzoek en ‘dan zien we wel weer verder in 2010’. De inzet van het college op dit punt kan wel wat extra Rock & Roll gebruiken; tot nu toe overheerst bij ons de blues!

Internationale samenwerking

Speciale aandacht vragen we voor Internationale Samenwerking, een portefeuille die de afgelopen jaren geheel heeft stilgelegen. Recent heeft de Stichting Ontwikkelingssamenwerking Noordwijk aandacht gevraagd voor de noden van drie scholen in Burkina Faso, daar dertig jaar geleden gerealiseerd met steun van Noordwijk en de Noordwijkers. Dertig jaar steun aan onderwijs voor de allerarmsten is een investering waar Noordwijk trots en zuinig moet zijn. Nu de scholen groot onderhoud vergen en Burkina Faso nog harder door de crisis wordt getroffen dan wij, is hernieuwde solidariteit op zijn plek. We stellen dan ook, samen met WenS en CDA een motie voor om de opbrengst van de ‘Glazen Huis’-actie te verdubbelen, met een maximum bijdrage van €75.000.

De WMO-budgetten volstaan momenteel ruim voor de financiering van het WMO-vierjarenplan; er wordt nu een aantal acties in de tijd naar voren gehaald. Dat juichen we toe. Tegelijkertijd is het goed, met het oog op de komende collegeperiode, nog eens kritisch te kijken naar mogelijke kwaliteitsimpulsen op de WMO-terreinen die al volop in uitvoering zijn.

Kunnen we procedures versimpelen? Herindicatie-protocollen verbeteren en herindicaties en voortdurende informatieverzoeken aan gebruikers van de WMO verminderen? Wachtlijsten verkorten? Wat zijn daarvan de baten (voor de klant) en de kosten? We stellen voor om daarover nog in deze periode een hoorzitting en brainstorm te organiseren met de wethouder, deskundigen en raadsleden.

Graag horen we een reactie op dit voorstel. Eén voorstel dienen we nu al in: het automatisch kwijtschelden van belastingen voor een mensen met een gezinsinkomen tot 100% van het minimumloon en 65 jaar of ouder. Dat scheelt enorme administratie, met name voor de betrokkene. 

Voorzitter, ik rond af met een aantal financiële observaties. Ondanks de eerste negatieve effecten van de Kredietcrisis en lagere uitkeringen van het Rijk is het de gemeente Noordwijk voor 2010 – 2013 gelukt een sluitende begroting te presenteren zonder extra bezuinigingen of lastenverzwaringen voor de burger en is het zelfs gelukt om de tarieven van de toeristenbelasting en het parkeren te bevriezen. Maar er is zwaar weer op komst als het kabinet voluit inzet op het bezuinigen van 35 miljard euro vanaf 2011.De eerste berekeningen laten een geleidelijke daling van de algemene uitkering voor Noordwijk zien van drie miljoen euro.

Tot 2012 heeft Noordwijk de zaakjes echter goed voor elkaar. De stevige financiële positie van ons dorp kan op het conto worden geschreven van het zes jaar geleden flink saneren van het financiële beleid, het invoeren van betaald parkeren, het tegen een gunstig rentepercentage wegzetten van de NUON-gelden en incidenteel door het verlengen van de precarioheffing naar 2010.

 

Ook is de reservepositie van Noordwijk zeer goed te noemen. Naast extra NUON-gelden die nog uitgekeerd worden, komen er vanuit het Grondbedrijf nog vele miljoenen euro’s vrij waardoor de reserves tot en met 2013 verder oplopen met maar liefst 28 miljoen euro (13 miljoen euro Nuon; 15 miljoen Grondbedrijf).

 

Tegenover deze reserves staan echter grote ambities die het reguliere investeringsplan met meer dan 23 miljoen euro ver overstijgen. Te denken valt aan investeringen in de sport van meer dan zeven miljoen euro (binnensport en velden SJC), meer dan acht miljoen euro in de openbare buitenruimte en revitaliseringplannen en ongeveer hetzelfde bedrag voor de uitplaatsing van de gemeentewerf, de sanering van de Losplaatsweg en de integrale huisvesting van het ambtelijk apparaat. Ook de maatregelen uit de Noordwijkse Urgentie Agenda vragen om drie miljoen versneld investeren. Maatregelen waar de Progressieve Combinatie in hoofdlijnen achter zal gaan staan.

 

Solide

Het uitgangspunt van dit College om in 2010 een dekkende meerjarenbegroting te presenteren die ruimte biedt voor investeringen door nieuwe bestuurders lijkt gehaald. De meerjarenbegroting en de reservepositie kan worden gezien als een solide dijk onder het duin die de komende jaren de dreigende kredietstorm zal gaan weerstaan. Maar of alle ambities de dreigende structurele verlaging van de algemene uitkering overleven is nog onduidelijk.

Om beter inzicht te krijgen stelt de Progressieve Combinatie voor dat het College al voor de verkiezingen de Gemeenteraad een aantal globale financiële scenario’s voorlegt waarin de effecten en mogelijke oplossingsrichtingen van een gat van drie miljoen euro voor de jaren 2012 en verder in beeld worden gebracht. Deze scenario’s zijn belangrijk bij de uitwerking van het Coalitieakkoord 2010 – 2014 en de discussies over de kerntaken die in de Noordwijkse Urgentie Agenda in de zomer van 2010 is voorgesteld. We dienen daartoe een motie in.

 

Voorzitter, dit was de eerste termijn voor onze fractie. Al met al zijn we op de hoofdlijnen tevreden met deze begroting net als met de stand van uitvoering van het beleid. We gaan nu op weg naar verkiezingen, in de wetenschap dat beloften zijn nagekomen en er een solide basis is gelegd voor een volgend college.